De vraag of een vogel het fijn vindt om te vliegen, zegt misschien meer over onszelf dan over de vogel. Want hoe kunnen wij, wier voeten aan de aarde geketend zijn, ooit begrijpen wat het betekent om thuis te zijn in de lucht? Misschien moeten we de vraag wel omkeren en niet vragen óf hij het fijn vindt, maar wat het vliegen met hem doet; wat het voor hem betekent om zijn lichaam over te geven aan een gebaar dat ouder is dan zijn geheugen.
Zie hem daar, in de ochtendlucht: een stip tegen het ontwakende blauw. Zijn vleugels zijn geen instrumenten, maar verlengstukken van zijn wezen. Elke vleugelslag is een gebed, een ritme dat diep in zijn botten geschreven staat. Hij vliegt niet omdat hij wil; hij vliegt omdat hij is. Het vliegen is zijn taal, zijn adem, zijn manier van denken.
Wanneer de trek begint, die stille, onweerstaanbare roep van verre landen, volgt hij een weg die in zijn vezels gegrift ligt: duizenden kilometers, zonder kompas, zonder enige aarzeling. Is dat plicht, of is het verlangen? Misschien is verlangen wel de hoogste vorm van plicht. Want een vogel die niet vliegt, is als een zanger die zijn stem verloor. Zijn lichaam kent een waarheid die zijn geest niet kan vergeten.
En kijk dan naar de zwerm: duizenden lichamen die als één ademen, een wolk van vleugels die danst met de wind. Daar heerst geen chaos, maar een orde die wij nauwelijks kunnen bevatten; een stille afspraak tussen individuen die zichzelf verliezen om iets groters te worden. In die dans is de vogel meer dan vogel. Hij is een noot in een melodie die de hemel zelf lijkt te hebben geschreven.
Zou hij daarin geluk vinden? Wat wij geluk noemen, is voor hem misschien slechts de afwezigheid van weerstand: de stroom van de lucht die zijn vleugels draagt, het gevoel dat hij precies doet waarvoor hij gemaakt is.
Maar niet elke vogel vliegt. Sommigen leven achter tralies, met vleugels die de ruimte nauwelijks nog herinneren. Hun beperkte ruimte staat in schril contrast met het vermogen waarvoor hun lichaam is opgebouwd. Hun glinsterende ogen zouden een vogelgeheim kunnen vertellen - een verhaal van gemis, niet omdat ze denken aan wat ze verliezen, maar omdat hun lijf een waarheid kent die hun geest niet kan vergeten. Vliegen is voor hen geen keuze, maar een wet, een gebod dat in hun vezels gegrift ligt.
Dierentuinen spreken tegenwoordig over " betekenisvol vliegen ", alsof de lucht om betekenis vraagt. Maar de lucht vraagt niets. Zij is er, en de vogel vult haar. Wij zijn het die betekenis zoeken, omdat wij vergeten zijn wat het is om thuis te zijn in wat wij zijn.
Misschien moeten we de vogel daarom niet vragen of hij het fijn vindt. Misschien moeten we hem het zwijgen gunnen en alleen kijken; zien hoe hij opstijgt op een thermiekbel, hoe hij glijdt op onzichtbare stromingen, hoe hij zijn lichaam overgeeft aan iets dat groter is dan hijzelf. In die overgave, in dat loslaten, ligt een antwoord dat woorden niet kunnen vatten.
Het is geen plezier zoals wij dat kennen. Het is iets diepers, iets ouders, iets dat bijna volmaakt is: de vervulling van zijn wezen. Zijn vleugels zijn geen vraag; zij zijn het antwoord.
Dus: vindt een vogel het fijn om te vliegen? Misschien is de vraag niet of hij het fijn vindt, maar of hij het zijn vindt. En in dat zijn, in die eenvoudige, onuitsprekelijke eenheid met de lucht, schuilt een geluk dat wij met onze woorden nooit zullen vangen. Wij vragen omdat wij verlangen; hij vliegt omdat hij is. Dat is misschien wel het mooiste - en misschien ook het meest spirituele - antwoord van allemaal.
En misschien is wijsheid uiteindelijk niets anders dan leren kijken naar een vogel zonder te dwingen iets menselijks in hem te zien.
J.J.v.Verre.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten